تبلیغات
اقدام پژوهی شهرستان مرودشت - مراحل تهیه گزارش تحقیق (دلاور ،1385)

اقدام پژوهی شهرستان مرودشت
 
فردائی بهتر با پژوهش در آموزش و پرورش





Powered by WebGozar

--- < ----- ----- -----

هر گزارش پژوهشی كه به منظوری تهیه و تنظیم شده باشد از چهار بخش ، مطابق الگوی زیر تشكیل شده است :

بخش اول : مقدمه و بیان مسئله :

1-    مقدمه.

2-    مطالعه ی منابع مربوط به موضوع مورد تحقیق.

3-    بیان مسئله.

4-    هدف.

5-    بیان فرضیه.

6-    تعریف مفاهیم و به صورت عملیاتی.

 

1-    مقدمه

مقدمه ی كامل همان طور كه خط مشی پژوهشی راتعیین می كند ، اطلاعات روشن و دقیقی درباره آنچه موضوع مورد پژوهشی انجام شده است و همچنین علت آن را به خواننده می دهد. مقدمه ی خوب باید پاسخگوی سؤالات زیر باشد ( دلاور ، 1365) :

الف- دلیل منطقی اجرای پژوهش چیست ؟

ب- چه ارتباط منطقی بین مسئله و طرح پژوهشی وجود دارد ؟

ج- دلایل نظری كه در پژوهش وجود دارد ، چیست ؟

د- چگونه این پژوهش با پژوهش های قبلی ارتباط پیدا كرده است ؟

2-    مطالعه ی منابع مربوط به موضوع مورد تحقیق

اكثر پژوهشگران ، پژوهش خود را با بحث درباره مطالعاتی كه قبلاً در زمینه موضوع مورد مطالعه ، به وسیله خود یا دیگران انجام شده است ، آغاز می كنند. مطالعه منابع مربوط به موضوع پژوهش ، چكیده ای از پژوهش های انجام شده است. توجه داشته باشید در این قسمت نیاز به ذكر جرئیات تحقیقات گذشته نیست. البته گاهی اوقات پژوهشگر ، پژوهشی را گزارش می كند كه كاملاً جدید است  و با پژوهش های انجام شده قبلی ارتباط ندارد. « مطالعه منابع مربوط به موضوع مورد تحقیق » خواننده را با كارها و زمینه های قبلی و همچنین با حیطه موضوع مورد مطالعه آشنا می سازد. توجه داشته باشید مطالعه منابع نباید فقط شامل ذكر خلاصه هایی از تحقیقات انجام شده باشد ، بهتر است كه پژوهشگر عقاید خود را درباره معایب و محاسن پژوهش هایی كه مطالعه می كند ، ذكر كند.

در تنظیم « مظالعه منابع مربوط به موضوع مورد تحقیق » باید به سؤالات زیر توجه داشت :

الف- آیا پژوهش های انجام شده در رابطه با موضوع مورد پژوهش هستند ؟

ب- آیا از ذكر جزئیات غیر صوری خودداری شده است ؟

ج- آیا نتیجه گیری پژوهش ، یافته ها و روش های بكار برده شده ، مورد تأیید قرار گرفته است؟

د- آیا ارتباط منطقی بین پژوهش های انجام شده و پژوهش مورد نظر نشان داده شده است؟

ه- آیا مطالعه منابع گذشته به صورت تقویمی انجام شده است ؟

« مطالعه منابع مربوط به موضوع مورد تحقیق » فقط به متغیر مستقلی كه پژوهشگر آن را دستكاری یا مورد دخل و تصرف قرار می دهد ، محدود می شود. بنابراین ، این فعالیت پژوهشی برای كلیه متغیرهایی كه در موضوع پژوهش مطرح می شود ، ضروری نیست. ضمناً تعداد قسمت های مطالعه منابع بستگی به تعداد متغیرهای مستقل دارد.

بیان مسئله. هدف  و فرضیه

بعد از مطالعه منابع مربوط به موضوع مورد تحقیق : پژوهشگر ،مسئله و هدف را به صورت روشن بیان می كند. بیان هدف یا هدف ها یكی از قسمت های مهم پژوهش است ؛ زیرا این قسمت از تحقیق مشخص می كند كه محقق چه چیزی را مورد نظر قرار داده است و اصولاً در جستجوی چه چیزی است. بدون بیان هدف ها ، امكان ارزشیابی ازكار محقق وجود ندارد. نتیجه گیری هر پژوهش به یافته های آن بستگی دارد و این امر بدون بیان هدف ها امكان پذیر نیست.

فرضیه عبارت است از انتظارات پژوهشگر درباره نتایج آتی پژوهش. او پس از مطالعه تحقیقات انجام شده و تدوین مسئله به صورت دقیق و روشن ، سؤال پژوهشی را با عنایت به ملاك های معین و مشخص به صورت فرضیه بیان می كند. سرانجام در پایان این قسمت از گزارش تحقیق ، پژوهشگر متغیرهایی را كه در فرضیه بیان كرده است به صورت عملیاتی تعریف می كند.

بخش دوم : روش اجرای تحقیق

1-    آزمودنی ها

2-    طرح پژوهشی

3-    ابزار اندازه گیری

4-    روش جمع آوری اطلاعات

دراین قسمت از گزارش ، پژوهشگر آنچه را كه انجام داده است یا به عبارت دیگر ، آنچه را از آزمودنی ها خواسته است تا انجام دهند ، شرح می دهد. اطلاعاتی كه در این قسمت ذكر می شود باید به نحوی باشد كه خواننده پس از مطالعه بتوانند عیناً آن را تكرار كند.

1- آزمودنی ها

در این قسمت پژوهشگر كلیه آزمودنی ها ، تركیب آنها به صورت گروهی و چگونگی انتخاب آنها را شرح می دهد. به عبارت دیگر ، این قسمت از گزارش باید مشخص كند چند نفر آزمودنی در  تحقیق مشاركت داشته اند. این عده چه كسانی هستند و چگونه انتخاب شده اند؟ آیا آنها را به صورت تصادفی از یك جامعه معین و تعریف شده ، انتخاب كرده است ؟ آیا آزمودنی ها ، داوطلبانه در تحقیق مشاركت كرده اند؟ چنانچه در پژوهش از زیرگرههایی استفاده شده است ، روشی كه بر اساس آن ، آزمودنی ها در زیر گروهها جایگزین شده اند باید توضیح داده شود. به همین ترتیب ، تعداد اعضای هر یك از زیرگروهها باید ذكر شود.

2- طرح پژوهشی

در بسیاری از پژوهش ها ، پژوهشگر مجبور است كه‌ آزمودنی ها را به دو یا چند گروه تقسیم كند تا هر گروه را در معرض متغیرهای مختلف قرار دهد. به عنوان مثال ، در طرح دو گروهی ، در معرض متغیر مستقل (آزمایش) و گروه دیگر در معرض این متغیر قرار نمی گیرد (كنترل). طرح تحقیق در حقیقت به روشی اطلاق می شود كه گروههای تحقیق به كمك آن تعیین و تنظیم می شوند. چون طرح تحقیق ارتباط نزدیكی با تجزیه و تحلیل آماری دارد. این قسمت از گزارش در برخی از مجلات تحت عنوان روش های آماری یا تجزیه و تحلیل آورده می شود.

3-ابزار اندازه گیری

ابزار به وسیله یا وسایلی اطلاق می شود كه از طریق اجرای آنها ، اطلاعات جمع آوری می‌شود. لازم به تذكر است كه ابزار تنها به وسایل و تجهیزات اطلاق نمی شود ، بلكه شامل كلیه موادی است كه پژوهش اقتضا می كند.برخی از پژوهشگران ابزار به كار برده شده را تحت عنوان تداركات و لوازم پژوهش توصیف می كنند.

4- روش جمع آوری اطلاعات

در این قسمت از گزارش ، پژوهشگر نحوه اجرای پژوهش را توضیح می دهد. در این توضیح ، او باید فعالیت هایی را كه آزمودنی ها انجام اده اند و همچنین‌آزمون های اجرا شده را شرح دهد. به منظور دستیابی به این هدف ، پژوهشگر باید پاسخگوی سؤالات زیر باشد :

الف- پژوهش در كجا انجام شده است ؟

ب- چه كسی پژوهش را انجام داده است ؟

ج- آزمودنی ها فعالیت های پژوهشی را در چه مدت انجام داده اند ؟

د- آیا آزمودنی یا آزمودنی هایی وجود داشته اند كه مشاركت خود را در پژوهش تا آخر ادامه نداده باشند.

بخش سوم : بحث و نتایج

1-    یافته های پژوهش.

2-    بحث درباره یافته ها.

3-    محدودیت ها.

4-    پیشنهادها و كاربردها.

سومین بخش گزارش تحقیق ، بحث درباره نتایج است. این قسمت از گزارش به تجزیه و تحلیل اطلاعات جمع آوری شده ، اختصاص دارد. به عبارت دیگر ، در این قسمت پژوهشگر نحوه تجزیه و تحلیل اطلاعات جمع آوری شده را توضیح می دهد. نتایج تجزیه و تحلیل آماری اطلاعات جمع آوری شده را می توان به یكی از صورت های زیر گزارش داد :

الف- به صورت نثر و با استفاده از جملات مناسب.

ب- خلاصه و طبقه بندی كردن نتایج در جدول.

1-    یافته های پژوهش

این قسمت از گزارش با یك پاراگراف كه محتوای آن عبارت است از تعریف متغیر وابسته و آزمون های آماری بكار برده شده در تجزیه و تحلیل اطلاعات جمع آوری شده ، شروع می شود. چنانچه در تجزیه و تحلیل از یك روش یا آزمون استثنایی استفاده شده است ، این روش یا‌آزمون باید شرح داده شود. در این قسمت برای خلاصه كردن و طبقه بندی داده های تجزیه و تحلیل شده غالباً از جدول استفاده می شود. برای هر جدول باید عنوان و شماره مناسبی انتخاب كرد.

2-    بحث درباره یافته ها :

این قسمت از چند پاراگراف تشكیل شده است. معمولاً تعداد پاراگراف ها برابر با تعداد متغیرهای وابسته ای است كه در پژوهش وجود دارد. به عبارت دیگر ، در این قسمت هر یك از متغیرهای وابسته در یك پاراگراف مورد بحث قرار می گیرند. محتوای هر پاراگراف عبارت است از نتایج تجزیه و تحلیل داده ها و تفسیر نتایج آنها. در تفسیر باید معنی یافته و دلایل به دست آمدن آنها ذكر شود. سرانجام یافته را باید با نتایجی كه در «مطالعه منابع مربوط به موضوع مورد تحقیق » آمده است ، مقایسه كرد. باید توجه داشت كه قسمت اخیر از اهمیت عمده ای برخوردار است.

3-    محدودیت ها

در این قسمت پژوهشگر كلیه عواملی را كه ممكن است قابلیت تعمیم پذیری یافته های پژوهش را كاهش داده باشند ، تفسیر و فهرست بندی می كند. در قسمت مورد بحث ، پژوهشگر باید به ارزشیابی تأثیر محدودیت ها بر روی نتایج ، اشاره نماید.

4-    پیشنهادها و كاربردها

در این قسمت ، اهمیت یافته های تحقیق مورد بحث قرار می گیرد. پژوهشگر بر اساس یافته های پژوهش ، پیشنهادهای لازم را با موارد استفاده آنها ذكر می كند. باید توجه داشت كه پیشنهادهای اجرایی یا نظری خود پژوهشگر نیز در این قسمت مطرح می شود.

بخش چهارم : خلاصه و نتیجه گیری

آخریم قسمت از گزارش تحقیق از سه تا پنج صفحه چكیده تحقیق و نتایجی كه بدست آمده ، تشكیل شده است. در این قسمت به صورت خیلی فشرده مسئله ، فرضیه ، روش اجرا و نتایج به دست آمده ، آورده می شود. در پایان ، نتایجی كه بر اساس تجزیه و تحلیل داده ها ، حاصل شده اند ، فهرست بندی می شود.

1-    منابع

منابع گزارش تحقیق ، شامل فهرستی از كتابها و مقالاتی كه پژوهشگر در انجام پژوهش خود از آنها استفاده كرده است كه آنها را به صروت الفبایی تهیه و تنظیم می كند. در تهیه و تنظیم این فهرست باید كلیه اطلاعات كتابشناسی گنجانده شود.

2-    ضمایم

گاهگاهی بد نیست كه به گزارش تحقیق اطلاعات بیشتری اضافه كرد. یك ضمیمه ممكن است شامل تصویری از مجموع اطلاعات جمع آوری شده ، دستورات داده شده به آزمودنی ها یا اطلاعات خام ، كه برای پژوهشگران دیگر ممكن است مفید واقع شود ، باشد. فایده عمده تهیه ضمایم فراهم كردن زمینه ای برای تكرار پژوهش است. در اغلب موارد ، استفاده از ضمایم موجب می شود كه مجموعه گزارش روانتر از موقعی خوانده شود كه اطلاعات اضافی در خود متن گنجانده شود.

گردآوری:محمدکشاورز



ادامه مطلب

طبقه بندی: مقالات، 
نوشته شده در تاریخ پنجشنبه 5 فروردین 1389 توسط دانشمندی
تمامی حقوق این وبلاگ محفوظ است | طراحی : پیچک  
قالب وبلاگ